S.Vedat Karaarslan – Arkeolog – Elektronik Mühendisi (MSc.)
Devletimizin ilgili birimleri tarafından geçtiğimiz aylarda yapılan açıklamalara göre Karadeniz Bölgesinde Samsun- Trabzon- Sarp Demiryolu projesi ile sahile paralel gidecek bir demiryolu ağının Kafkasya ve sonrasında da Orta Asya’ya bağlantısının sağlanarak Karadeniz kıyısından kuzey-güney aksına doğru Erzincan- Trabzon demiryolu ile entegre olacak şekilde bir planlama yapıldığı anlaşılıyor.
Bu demiryolu projesinin kuzey-güney aksında Erzincan- Trabzon demiryolu için hangi güzergâhın kullanılacağı açıklanmazken bu güzergâh için başlama ve bitiş olarak 2018-2026 dönemi yatırım planlarında Erzincan- Gümüşhane- Trabzon yeri olarak ÇED, Etüt-Proje- Fizibilite Etüdü başlığı altında toplam proje bedelinin 234.751.220 TL olduğu görülmektedir.
Söz konusu dönem içinde 2025 yılına kadar 233.751.220 TL harcandığı 2026 yılında sadece ilgili projede eksik kalan 1.000.000 TL (bir milyon) nin konulmasına yönelik 15 Ocak 2026 tarihli 33138 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2026 Yılı Kamu Yatırım Programı’ndaki miktarın, ilgili projenin sadece fizibilitesinin yani yapılması planlanan yatırımın yapılabilir olup olmadığını gösteren sektörel, teknik ve finansal açıdan değerlendirme aşamasında olunduğunu ve çevre üzerindeki olası etkilerinin (ÇED) belirlenme aşamasında olunduğu anlaşılmaktadır. [1]
Bu yatırım planını dokümanından anlaşılan husus Erzincan- Gümüşhane- Trabzon demiryolu projesinin fizibilitesi 2026 yılındaki ödenek ile 2018-2026 yılları arasında halen etüd çalışması aşamasında olunduğu ve raporun başlangıcından 8 yıl sonra yani bu yıl sonlanmış olacağıdır.
En ekonomik olan ancak yavaş olduğu bilinen denizyolu taşımacılığı ve en pahalı taşımacılık türü olan karayoluna ilaveten üçüncü bir yol olarak deniz taşımacılığından pahalı ancak karayolu taşımacılığından ucuz olan sahil boyunca paralel gidecek bir demiryolu ağının, gerek yolcu gerekse yük taşımacılığı yönüyle ilgili birimlerce fizibilite raporunun oluşturularak, ekonomik, lojistik ve stratejik yönüyle yapılabilir ve değerlendirilmiş olunduğunu yapılacak yeni açıklamalarla da teyit edilmesi gerektiğini anlıyoruz.
Doğu Anadolu bölgesindeki gölleri de sayarsak dört bir yanı su ile çevrili ülkemizde önemli bir deniz taşımacılık sektörüne sahip olmamız gerekliliği yanında bütünleşik olarak deniz, demiryolu ve karayolu taşımacılığı ile havayolu taşımacılığının entegre olmuş şekli ‘kombine taşımacılık’ olarak adlandırılır.
Günümüzde en ekonomik taşıma sistemi denizyolu taşımacılığının olduğu bilinirken Anadolu’nun iç bölgesine doğru Trabzon ilinden Gümüşhane yönüne doğru Erzincan ilindeki mevcut demiryolu ağına yapılacak bir bağlantı, Hicaz Demiryolları Genel Müdürlüğü görevlerinde de bulunan Nafia Nâzırı Mehmet Hulusi Bey tarafından da hazırlanan raporun Tirebolu- Kürtün- Torul- Gümüşhane’den geçecek şekilde Harşit Vadisi’ni takip etmek suretiyle 1909 yılında kabul edildiği güzergâh olarak Tirebolu- Kürtün- Torul’da birleşmek üzere Erzincan bağlantısının yapılması söz konusu 2018-2026 döneminde hazırlanan fizibilite raporunda belirtilen güzergâh ile benzer özellikler taşımaktadır. [2]
Tablo. Erzincan- Gümüşhane- Trabzon Demiryolu Güzergâhı Etüd Sonuçları [3]
Anadolu’nun Kafkasya ve Orta Asya’ya bağlantısını sağlayacak projenin uygulanabilirliğine dayanak teşkil edecek bu projenin fizibilite raporunun yukarıda bahsettiğimiz 2026 yılı yatırım planına konulan 1.000.000 TL ödenek ile sonlandırılacağı anlaşılmaktadır.
Bu yıl içinde ödenecek 1.000.000 TL miktar ile toplam maliyeti 234.751.220 TL olan bu fizibilite raporuna dayalı olarak Gümüşhane’den geçecek bir demiryolunun inşası ile bu coğrafyada yaşamlarını sürdüren insanların dar bir coğrafyada sıkışmış mekânların genişlemesini ve bölgeye bir ticari hareketlilik getirecek olması ile deniz-demiryolu bağlantısı olarak ‘kombine taşımacılık’ yapılarak Trabzon Limanı’nın da lojistik bir merkez olmasını sağlayacak ve tamamlayıcı bir liman olarak da bir dönem Gümüşhane’nin yeraltı zenginliklerinin önemli ihraç limanı olan ve Harşit Vadisinden gelen yolu koruyan kaleleri ile ünlü Tirebolu’nun Limanı ile Kürtün- Torul- Gümüşhane bağlantılı olarak Erzincan üzerinden Anadolu’nun iç bölgelerine kadar demiryolu ile ulaşılabilecektir. Limanlar, en ucuz taşıma yöntemi olan denizyolu ile gelen yüklerin karayolları ve demiryolları ile bağlantılı ve gerekli donanıma sahip yerler olarak bilinirler.
Erzincan- Gümüşhane- Trabzon güzergâhı için etüd, ÇED ve fizibilite çalışmaları 2018 de başlayan ve 2026 yılında sonlanacağı anlaşılan hususun Osmanlı ordularının Doğu cephelerinde Doğu Karadeniz sahillerinden doğu yönüne doğru stratejik ikmal yollarının olmadığı için birçok muharebeyi kaybettiğinin biliniyor olunmasından dolayı Osmanlı Meclis-i Mebusan’a 1325 yılında (1910) sunulan ve müstacelen (acilen) inşa edilmesi gereğinin yapılmasına yönelik, Nafia Nazırlığı’na (Bayındırlık Bakanlığı) havale edilen demiryolu (şimendifer) projesinin, tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan Gümüşhane’den geçmesi ile ilgili takriri ve alınan karardan günümüze kadar tam 116 (yüz on altı) yıl geçtiğini her zaman hatırlamamız gerekir.
ARKEOTEKNO
[1] https://www.resmigazete.gov.tr/15.01.2026
[2] Bu güzergâhın Erzurum güzergâhı bağlantılı olarak uzatılması Mehmet Hulusi Bey’in raporunda belirtilmektedir. .
[3] http://www.spo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=3679&tipi=2&sube=10
****
Kaynak Link: https://www.arkeotekno.com/pg_890_gumushane-guzergahli-demiryolu-projesi-fizibilite-raporu-analizi