Hasan Pir
Tek merkezli şehirlerde çarşı, hükümet konağı, bankalar, kafeler ve insan hareketliliği hep aynı noktada toplanır. Sabah işe giden de, öğlen alışveriş yapan da, akşam dostlarıyla buluşan da aynı merkeze yönelir.
Türkiye’de bu yapının en net örneklerini küçük ve orta ölçekli şehirlerde görmek mümkündür. Gümüşhane, Bayburt ve Artvin gibi şehirlerde hayat adeta tek bir merkez etrafında döner. Bu şehirlerde bir yere gitmek çoğu zaman “merkeze inmek” anlamına gelir. Çünkü alışverişten resmi işlere, sosyal buluşmalardan gündelik ihtiyaçlara kadar her şey o merkezde çözülür. Bu durum, özellikle ulaşım yoğunluğu noktasında şehrin hayatında kaos oluşturur.
Bu noktada şehir içi çevre yolları, tek merkezli şehirlerin nefes almasını sağlayan kritik bir çözüm olarak öne çıkar.
Çevre yolları sayesinde şehir içinden geçmek zorunda olmayan transit trafik merkezden uzaklaştırılır, böylece hem yoğunluk azalır hem de merkez daha yaşanabilir hale gelir. Özellikle Gümüşhane gibi şehirlerde çevre yolu yatırımları, yalnızca ulaşımı rahatlatmakla kalmaz; aynı zamanda yeni gelişim alanlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlar ve şehrin tek merkeze bağımlılığını kademeli olarak azaltır. Bu yönüyle çevre yolları, sadece bir ulaşım projesi değil, aynı zamanda kentsel dönüşümün ve dengeli büyümenin de anahtarıdır.
GÜMÜŞHANE İÇİN ACİL ÇÖZÜM TEKLİFİ
Bu durumun en somut örneklerinden biri Gümüşhane’dir. Şehir içindeki tüm trafik yükü, adeta tek bir omurga gibi işleyen ve şehir içinden geçen karayolu üzerinde taşınmaktadır. Hacı Emin Mahallesi’nden başlayıp Akçakale Mahallesi’ne kadar uzanan bu güzergâh, artık şehrin mevcut trafik yükünü kaldıramaz hale gelmiştir. Günün belirli saatlerinde yaşanan aşırı yoğunluk, şehir içi ulaşımı adeta kilitlemekte ve günlük hayatı ciddi şekilde olumsuz etkilemektedir.
Her ne kadar şehri tünellerle geçen kuzey çevre yolu transit geçişler için önemli bir rahatlama sağlamış olsa da, şehir içi trafiğin hafiflemesinde beklenen etkiyi oluşturamamıştır. Bunun en temel nedeni, çevre yolunun şehirle bağlantı noktalarının yeterince işlevsel ve kullanışlı olmamasıdır. Bu nedenle şehir içindeki araç hareketliliği hâlâ büyük ölçüde ana merkez üzerinden devam etmekte ve yük aynı noktada birikmektedir.
Bu tablo karşısında en acil çözüm, Karayolları Genel Müdürlüğünce şehre güney çevre yolunun kazandırılmasıdır. Belli etaplar halinde yapılabilecek bu projenin ilk ve en kritik ayağı, Süleymaniye Mahallesi yolu üzerindeki Meteoroloji Müdürlüğü önündeki kavşak ile yeni devlet hastanesi önündeki kavşak arasında kalan yaklaşık 3 kilometrelik bölümün açılmasıdır. Bu güzergâhın devreye girmesiyle birlikte, Bağlarbaşı bölgesinden şehrin alt kesimlerine yönelen araçlar merkez yerine bu yolu tercih edecek; aynı şekilde Torul ve Kürtün istikametinden gelen ve yeni devlet hastanesi ile üniversite bölgesine ulaşmak isteyen sürücüler için de alternatif bir hat oluşacaktır.
Üstelik bu yolun en önemli avantajlarından biri, kamulaştırma ihtiyacı doğurmamasıdır. Mezire olarak bilinen ve son yıllarda Karşıyaka Tabiat Parkı alanı olarak belirlenen bölgeden geçecek olan güzergâhta herhangi bir şahıs arazisi ya da yapılaşma bulunmamaktadır. Bu da projenin hem maliyet hem de uygulama süreci açısından hızlı bir şekilde hayata geçirilebilmesini mümkün kılmaktadır. Artık mesele sadece bir yol yapmak değil, şehrin nefes almasını sağlamaktır. Gümüşhane’nin geleceği için bu adımın geciktirilmeden atılması bir tercih değil, zorunluluktur.
Teklif ettiğimiz yaklaşık 3 kilometrelik Güney Çevre Yolu, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ve geçen yıl yapımına başlanan Gümüşhane şehir karayolu iyileştirilmesi projesine dahil edilebilir. Çünkü Güney Çevre Yolu, Gümüşhane içinden geçen karayolunu da rahatlatacaktır.
Güzel günler dileğiyle.