Hasan Pir
Veba, tarihte yalnızca bedenleri değil; şehirleri, aileleri ve toplum düzenini çökerten bir felaketti. Sessizce yayılır, geç fark edilir ve kontrol altına alınmadığında geride yıkım bırakırdı. Günümüzde ise veba benzer bir tehdit, farklı bir kılık altında karşımızdadır: Dijital kumar...
Bu yeni veba mikrobu günümüzde kanla değil, parayla, internetle, telefonla, bilgisayarla, sosyal medya ile yayılır. Etkisi tek kelime ile fiziksel, ruhsal, ferdi, ailevi ve toplumsal yıkımdır….
Dijital kumar, klasik kumardaki tehlikeyi elimize, cebimize, evimize taşımıştır. Çünkü görünmezdir. Cebimizdedir, evimizdedir, yatağımızdadır. Fiziksel bir mekâna gitmeye gerek yoktur. Utanç yoktur, tanık yoktur, durduran yoktur. Bu yüzden dijital kumar, insanın kendisiyle baş başa en yalnız kaldığı anlarda en hızlı yayılan tehlikedir.
Sanal kumar, bilinçli olarak “oyun” gibi sunulur. Renkler, sesler, animasyonlar ve küçük kazançlar beynin ödül merkezini hedef alır. Kişi kazandığını sanır ama aslında kaybetmeye devam edecek şekilde yönlendirilir. Dijital kumar, kazanmak üzerine değil; kaybettikçe oynatmak üzerine kuruludur. Sanal kumar sistemi oynadıkça insan psikolojisini tanır, ne zaman umutlanacağını, ne zaman öfkeleneceğini ve ne zaman “bir el daha” diyeceğini hesaplar…
En büyük tehlike şudur: İnsan sanal kumara çoğu kez küçük miktarlarla başlar. “Sadece deniyorum” der. Ardından kaybı telafi etme isteği doğar. Bu noktada kumar artık bir eğlence değil; utancı örtme çabası, borcu kapatma umudu ve kendini kanıtlama mücadelesi hâline gelir. Kişi kaybettikçe daha çok oynar…
Fiziksel kumarda zaman akar; dijitalde ise zaman silinir. Saatler saniyeye dönüşür. Kişi ne kadar harcadığını, ne kadar süredir oynadığını fark etmez. Fark ettiğinde ise çoğu zaman çok geçtir…
Bu bağımlılık yalnızca bireyi değil; ailesini, ilişkilerini ve geleceğini de çökertir. Maddi kayıp görünür olandır. Asıl yıkım görünmeyendir. “İstediğim zaman bırakırım” cümlesi en büyük yanılgıdır. Çünkü bağımlılık tam da bu cümlenin kurulduğu yerde kök salar.
DEVLETİN KARARLILIĞI: “BU VEBAYA KARŞI TAVİZ YOK”
Bu yıkıcı tablonun farkında olan devletimiz, dijital kumarı bireysel bir tercih olarak değil, toplumsal bir tehdit olarak ele almaktadır. Devlet kurumlarımız, dijital kumarın arkasındaki yasa dışı ağları, organize suç yapılarıyla olan bağlantılarını ve toplum üzerindeki yıkıcı etkilerini net biçimde tespit etmiş durumdadır.
Bu doğrultuda; devlet kurumlarımız tarafından önleyici, denetleyici ve cezai tüm mekanizmalar işletilmektedir. Yasa dışı bahis ve dijital kumar sitelerine yönelik erişim engelleri, finansal takipler, kara para aklama ile mücadele çalışmaları ve ağır hukuki yaptırımlar eş zamanlı olarak sürdürülmektedir.
EN GÜÇLÜ KORUMA KALKANI AİLE OLMALDIR
Dijital kumarla mücadelede en kritik alanlardan biri de cep telefonu ve internet kullanımının aile tarafından bilinçli biçimde denetlenmesidir. Çünkü dijital kumar çoğu zaman evin içinde, çocuğun gencin, babanın, annenin elindeki telefonla ya da kullandığı bilgisayarla başlar. Sınırsız internet, kontrolsüz ekran süresi ve denetimsiz uygulama kullanımı sanal kumarın yayılması için en elverişli zemini oluşturur.
Aile bireyleri bu tehlikeye karşı takip eden, konuşan, fark eden ve sınır koyan bir duruş sergilemelidir. Aile bireyleri birbirlerinin kontrolcüsü olmalı; bireylerin hangi sitelere girdiği, hangi uygulamaları kullanıldığı, ekran başında ne kadar vakit geçirildiği bilinmelidir. Dijital kumar bireyi hedef alsa da, önleyici güç çoğu zaman ailedir. Bilinçli aile denetimi, bu illete karşı en erken ve en etkili savunma hattıdır. Aile bireyleri en ufak bir şüphe anında “biraz daha bekleyelim” dememelidir. Beklemek bu illete yarar.
HERKES TEHLİKEDE
Sanal kumar yalnızca çocukları ve gençleri tehdit eden bir risk değildir; her yaşta, her eğitim düzeyinde ve her toplumsal konumda insan için ciddi bir tehlikedir. Çalışan, işsiz, esnaf, memur, emekli, akademisyen ya da yöneticisi fark etmeksizin dijital kumar herkesin zaaflarını hedef alır. Yaş, tecrübe ya da statü bu bağımlılığa karşı koruma sağlamaz. Aksine, maddi imkânı olanlar için kayıp daha büyük, sorumluluk sahibi olanlar için yıkım daha derin olur. Sanal kumar, bireyin sosyal konumuna değil; insan olmasına ve umut duygusuna saldırır. Bu nedenle mesele belirli bir yaş grubunun değil, toplumun tamamının meselesidir.
ŞÜPHE ANINDA AİLE BİREYLERİ NEREYE BAŞVURMALI?
- Cumhuriyet Savcılıkları
- Emniyet Genel Müdürlüğü (Siber Suçlarla Mücadele Birimleri)
- Jandarma Genel Komutanlığı (Siber Suçlarla Mücadele Birimleri)
- Sağlık Bakanlığı – Bağımlılık Tedavi Hizmetleri
- Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) – Alo 115
- Alo 183 Sosyal Destek Hattı
- Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM)
ÇOK NET UYARI
“Biraz daha izleyelim” demek yanlıştır, “gençtir, geçer” demek tehlikelidir, “utanç olur” diye susmanın zararı büyütür.
Allah (c.c.); milletimizi bu dehşetli vebadan korusun. Amin.
Güzel günler dileğiyle.
