Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Gümüşhane İl Müdürü Eyyüp İslamoğlu, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında önemli bir basın açıklaması yaparak kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar, hem işverenler hem de ülke ekonomisi üzerindeki ağır sonuçlarına dikkat çekti.
İl Müdürü İslamoğlu, yaptığı yazılı açıklamada şunları kaydetti:
“Ülkemizin ve sosyal güvenlik sistemimizin en önemli sorunlarından biri kayıt dışı istihdamdır. Kayıt dışı istihdam; çalışanların SGK’ya hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sigortasız işçi çalıştırmak kadar, çalışma sürelerinin veya ödenen ücretlerin eksik gösterilmesi de kayıt dışı istihdam olarak değerlendirilmektedir. Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmaları anayasal bir hak olduğu gibi, hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluktur. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı yoktur. Çalışanların kendi rızalarıyla dahi olsa sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir. İşletmelerimizin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi büyük önem taşımaktadır. özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanların, sosyal yardım yararlanıcılarının veya bakmakla yükümlü olunan kişilerin hak kaybı yaşamamak adına kayıt dışı çalışmaya yöneldiği görülmektedir. İşverenlerimizin bu talepler karşısında yasal yükümlülüklerini yerine getirme bilinciyle hareket etmeleri, ileride karşılaşılabilecek ağır idari yaptırımlar ve öngörülemeyen mali yükler açısından kritik öneme sahiptir.”
Müdür İslamoğlu, kayıt dışı istihdamın çalışanlar üzerindeki yıkıcı etkilerini tek tek sıraladı:
- Geleceğin en önemli teminatı olan emeklilik hakkından mahrum kalırlar.
- Olası iş göremezlik durumunda malullük aylığına hak kazanamazlar.
- Vefat halinde geride bıraktıkları ailesi (eş ve çocukları) ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalır.
- Beklenmedik iş kayıplarında işsizlik sigortasından yararlanamazlar.
- Kendisi ve ailesi için Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini kendi cebinden ödemek zorunda kalır.
- İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yasal koruma ve güvenceden tamamen uzak, büyük risk altında çalışmak zorunda bırakılırlar.
İl Müdürü İslamoğlu; kayıt dışı çalışmanın iş mevzuatının sağladığı temel haklardan da mahrumiyet oluşturduğunu vurgulayarak şöyle devam etti: “Bu durumdaki çalışanlar; kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi en temel özlük haklarından yoksun bırakılmakta, güvencesiz ve adaletsiz koşullarda çalışmak zorunda kalmaktadır. Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işletmeler; yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve olası iş kazalarında doğacak ağır yasal yükümlülüklerle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu nedenle işverenlerimizin sunulan istihdam teşviklerinden yararlanarak kayıtlı istihdamı tercih etmeleri, sürdürülebilir büyüme için en doğru yoldur.”
Makroekonomik ve toplumsal tahribata da değinen İslamoğlu, şu sonuçları dile getirdi:
- Haksız rekabet oluşur, piyasa dengesi bozulur.
- İşverenler vergi avantajlarından mahrum kalır.
- İşyerinde verimlilik ve motivasyon düşer.
- Vergi ve prim kaybı yaşanır, sosyal güvenlik sistemi zarar görür.
- Çalışan-emekli dengesi bozulur, primsiz ödemelerle bütçe yükü artar.
- Gelir dağılımı adaletsizleşir, ekonomik verilerin güvenilirliği zedelenir.
Çalışanlara seslenen Gümüşhane SGK İl Müdürü Eyyüp İslamoğlu, sigortalı çalışıp çalışmadıklarını kolayca öğrenebileceklerini belirterek şu yolları sıraladı:
Çalışmalarınızın SGK’ya bildirilip bildirilmediğini veya hangi kazanç seviyesinden bildirildiğini;
- www.turkiye.gov.tr adresinden e-Devlet şifresiyle,
- ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’ni 7/24 arayarak,
- İl veya ilçelerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ya da Merkezlerine şahsen başvurarak sorgulayabilirsiniz.
- Sigortasız çalıştırıldığınızı ya da eksik ücret/gün bildirimi yapıldığını düşünüyorsanız ihbar ve şikâyetinizi ALO 170, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri/Merkezleri veya CİMER üzerinden iletebilirsiniz.
Son olarak ücret ödemelerinde banka kanalı zorunluluğunu hatırlatan İslamoğlu, “Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret dahil her türlü ödemenin banka aracılığıyla yapılması yasal zorunluluktur. Bu kurala uymamak, her çalışan ve her ay için ayrı idari para cezası anlamına gelmektedir” dedi.
Eyyüp İslamoğlu açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Kayıtlı istihdam, sadece yasal bir zorunluluk değil; ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırımdır. Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz. Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende.”