Ana Sayfa Arama Yazarlar
Kategoriler
Sosyal Medya

İki Akademisyen, Gümüşhane-Bayburt Havalimanı İçin Saha Çalışması Yaptı

Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu akademisyenleri Dr. Serdar

Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu akademisyenleri Dr. Serdar Okan ve Öğr. Gör. Alperen Ağaç tarafından 2024 yılında gerçekleştirilen bilimsel araştırma, yıl sonunda hizmete açılması planlanan Gümüşhane-Bayburt Havalimanı’na yönelik bölgesel talebi, toplumsal beklentileri ve potansiyel etkileri ortaya koydu.

Gümüşhane, Bayburt ve çevre illerden 685 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, katılımcıların yüzde 91,8’i havalimanını kullanacağını belirtirken, isim önerileri arasında yüzde 40,6 ile “Dede Korkut Havalimanı” ilk sırada yer aldı.

Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu Ulaştırma Hizmetleri Bölümü’nde görev yapan Dr. Serdar Okan ve Öğr. Gör. Alperen Ağaç, Gümüşhane-Bayburt Havalimanı’nın bölgeye sağlayacağı katkıları, vatandaşların havalimanına yönelik beklentilerini ve potansiyel yolcu talebini belirlemek amacıyla kapsamlı bir bilimsel saha araştırması gerçekleştirdi.

Havalimanının yapım süreci devam ederken bölgedeki toplumsal algıyı ve beklentileri ortaya koymak amacıyla hazırlanan çalışma, 2024 yılında kitap olarak yayımlandı. “Gümüşhane-Bayburt Havalimanı İnşasında Toplumsal Algılar, Talepler ve Potansiyel Etkilerinin Değerlendirilmesi ve Bir İsim Önerisi” başlıklı araştırma, havalimanının hizmete girmesi öncesinde bölgenin ulaşım ihtiyaçlarına ve olası yolcu profiline ilişkin önemli veriler sunuyor.

685 Kişinin Katılımıyla Bilimsel Saha Araştırması Gerçekleştirildi

Haziran 2024’te yürütülen araştırma kapsamında 511 çevrim içi ve 322 yüz yüze anket toplandı. Eksik veya hatalı doldurulan anketlerin çıkarılmasının ardından 685 geçerli anket, SPSS ve QDA Miner programları kullanılarak analiz edildi.

Araştırmaya katılanların yüzde 72,8’ini Gümüşhane’de, yüzde 15,4’ünü Bayburt’ta, yüzde 11,8’ini ise çevre illerde yaşayan vatandaşlar oluşturdu. Böylece çalışma, havalimanına yönelik beklentileri bölgesel ölçekte değerlendirme imkânı sundu.

Katılımcıların Yüzde 91,8’i Havalimanını Kullanacağını Belirtti

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, havalimanına yönelik yüksek kullanım talebi oldu. Katılımcıların yüzde 91,8’i (629 kişi), Gümüşhane-Bayburt Havalimanı hizmete açıldığında buradan uçuş gerçekleştireceğini ifade etti. Katılımcıların yüzde 92’si daha önce en az bir kez uçakla seyahat ettiğini, yüzde 30,7’si ise yılda 10 ve üzeri uçuş gerçekleştirdiğini belirtti. Daha önce uçakla seyahat eden 630 katılımcının yüzde 51,1’inin Erzincan, yüzde 28,5’inin ise Trabzon Havalimanı’nı kullandığı tespit edildi. Bu sonuç, bölge halkının önemli bir bölümünün mevcut durumda komşu illerin havalimanlarından yararlandığını ortaya koydu.

Öğr. Gör. Alperen Ağaç, araştırmanın sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde, havalimanının sürdürülebilirliği açısından yolcu talebinin önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Bir havalimanının başarısı pistin uzunluğuyla değil, doldurulan koltuklarla ölçülür. Bu araştırma bize bölgede uçuşa hazır bir yolcu tabanı olduğunu gösteriyor. Boş yapılan bir sefer, yakıttan ekip maliyetine kadar milli bir kayıp demek. Bu yüzden talebin nerede yoğunlaştığını önceden bilmek, havalimanını sürdürülebilir kılmanın ilk şartıdır.”

Yeni Havalimanı Bölge Halkının İlk Tercihi Oldu

Katılımcılara havalimanı hizmete açıldığında hangi meydanı tercih edecekleri sorulduğunda, yüzde 88,5’i (606 kişi) Gümüşhane-Bayburt Havalimanı’nı kullanacağını belirtti. Trabzon Havalimanı’nı tercih edeceğini söyleyenlerin oranı yüzde 6,4, Erzincan Havalimanı’nı tercih edeceğini belirtenlerin oranı ise yüzde 5,1 oldu. Yeni havalimanının ulaşım mesafesi açısından sağlayacağı avantaj da araştırmada öne çıkan başlıklardan biri oldu. Kelkit’ten Erzincan Havalimanı’na 78 kilometre, Trabzon Havalimanı’na ise 151 kilometre olan mesafenin, yeni havalimanıyla 38 kilometreye ve yaklaşık 29 dakikaya düşmesi bekleniyor.

Dr. Serdar Okan, havalimanının yalnızca bölge halkının ulaşım ihtiyacını karşılamakla kalmayıp çevre iller açısından da stratejik bir alternatif oluşturabileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Havalimanının konumu operasyonel açıdan da önemli bir avantaj sunuyor. Kış aylarında hava muhalefeti nedeniyle yaşanabilecek yönelme, yani divert durumlarında, Gümüşhane-Bayburt Havalimanı Erzincan ve Trabzon için alternatif bir meydan olabilir. Bölge halkı için de kış şartlarında ikinci bir seçenek anlamına geliyor.”

Havalimanının İsmi İçin “Dede Korkut” Önerisi İlk Sırada

Araştırmanın dikkat çeken bölümlerinden birini de havalimanının isimlendirilmesine yönelik anket oluşturdu. Katılımcılara sunulan dört isim önerisi arasında yüzde 40,6 (278 kişi) ile “Dede Korkut Havalimanı” ilk sırada yer aldı.

Diğer isim önerilerinin dağılımı ise şu şekilde gerçekleşti:

  • Dede Korkut Havalimanı: Yüzde 40,6
  • Gümüşhanevi Havalimanı: Yüzde 32,5
  • Lütfi Doğan Havalimanı: Yüzde 19,7
  • Ağlarbaba Havalimanı: Yüzde 7,2

Türbesi Bayburt’un Masat köyünde bulunan Dede Korkut, Oğuz Türklerinin destanlarında önemli bir yere sahip olan bilge ozan olarak tanınıyor. Bayburt’ta 1994 yılından bu yana Dede Korkut adına kültürel etkinlikler düzenleniyor.

Öğr. Gör. Alperen Ağaç, isim önerisinin bölgenin ortak kültürel hafızasını yansıtması amacıyla hazırlandığını belirterek şunları söyledi: “Bir havalimanının adı, o bölgenin dünyaya söylediği ilk cümledir. İsim önerisini yöre halkının görüşüne sunmamızın nedeni, bu projeye bölgenin kimliğinin ve ortak hafızasının yansımasını istememizdi. Dede Korkut ismi iki ilimizin kültürel belleğinde güçlü bir yere sahip. Sonuç, halkın sahiplenmeye hazır olduğunu gösteriyor. Bu isimlendirme konusunda yetkili kurumların takdiri elbette belirleyici olacaktır.”

Katılımcıların Yüzde 96,6’sı Havalimanını Gerekli Buluyor

Araştırma sonuçları, havalimanına yönelik toplumsal desteğin ve ekonomik beklentilerin de yüksek olduğunu gösterdi. Katılımcıların yüzde 96,6’sı havalimanını gerekli veya çok gerekli buldu. Bu oran içerisinde havalimanını çok gerekli görenlerin payı yüzde 76,9, gerekli görenlerin payı ise yüzde 19,7 olarak belirlendi.

Havalimanının iki ilin ekonomik gelişimine katkı sağlayacağını kesinlikle düşünenlerin oranı yüzde 81,5 olurken, belki katkı sağlayacağını ifade edenlerle birlikte bu oran yüzde 95,7’ye ulaştı. Havalimanı yapımı için hükümetin ve yerel yönetimlerin çabalarını kesinlikle destekleyeceğini belirtenlerin oranı ise yüzde 73,7 oldu. Bununla birlikte araştırmada çevresel etkilerle ilgili değerlendirmelere de yer verildi. Katılımcıların yüzde 80,3’ü havalimanının olumsuz bir etkisi olacağını düşünmediğini belirtirken, diğer katılımcılar çevre kirliliği, gürültü ve trafik gibi konularda kaygılarını dile getirdi.

Öğr. Gör. Alperen Ağaç, toplumsal desteğin yanı sıra vatandaşların kaygılarının da dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, “İnsanlar bir yatırımı hayatlarına dokunduğunu hissettiklerinde sahiplenir. Katılımcıların yüzde 96,6’sının havalimanını gerekli bulması, projenin bölgede güçlü bir toplumsal kabul gördüğünü ortaya koyuyor. Bununla birlikte ankette dile getirilen çevre, gürültü ve trafik kaygılarını da dikkate almak, kamuoyuyla açık ve düzenli bir iletişim yürütmek gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

İstanbul ve Ankara İlk Sıradaki Uçuş Noktaları

Araştırmada katılımcılara, havalimanından hangi şehirlere doğrudan uçuş gerçekleştirilmesini istedikleri de soruldu. Katılımcıların üç şehir tercihi üzerinden elde edilen sonuçlara göre ilk beş sırada İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Adana yer aldı.

Şehirlerin tercih edilme oranları şöyle sıralandı:

SıraŞehirÜç tercihinden birinde yazan katılımcı oranı
1İstanbul%87,7
2Ankara%79,5
3İzmir%43,9
4Antalya%37,8
5Adana%8,6

Katılımcıların belirttiği toplam 1.944 şehir tercihinin 1.765’inin bu beş şehre yöneldiği belirlendi. Mevcut uçuş alışkanlıkları da bu beklentileri destekledi. Daha önce uçakla seyahat eden katılımcıların yüzde 48,6’sı İstanbul’a, yüzde 27,8’i ise Ankara’ya uçtuğunu ifade etti.

Araştırmacılar, bu verilerin havalimanının hizmete açılmasıyla birlikte uçuş planlamasında öncelik verilmesi gereken güzergâhların belirlenmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Havalimanına İlçe Merkezlerinden Bir Saatin Altında Ulaşım İmkânı

Araştırmada havalimanının bölgedeki yerleşim merkezlerine sağlayacağı ulaşım kolaylığı da ele alındı. Kitapta yer alan mesafe ve ulaşım sürelerine göre havalimanına Köse’den 10, Demirözü’nden 20, Kelkit’ten 29, Bayburt merkezden 37, Aydıntepe’den 45, Şiran’dan 50 ve Gümüşhane merkezden 51 dakikada ulaşılabiliyor.

Torul’dan yaklaşık 1 saat 5 dakikada, Kürtün’den ise 1 saat 38 dakikada ulaşılabilen havalimanı, Gümüşhane ve Bayburt’un büyük bölümüne bir saatten kısa sürede erişim imkânı sunuyor.

Araştırmacılardan Havalimanının Sürdürülebilirliği İçin Öneriler

Araştırmanın sonuç bölümünde, havalimanının bölgesel kalkınmaya ve hava ulaşımına katkısının artırılması amacıyla karar vericilere ve havayolu şirketlerine çeşitli öneriler sunuldu.

Bu kapsamda öne çıkan öneriler şöyle sıralandı:

  • Havalimanının yapım sürecinin hızlandırılması ve ulaşımı kolaylaştıracak kara yolu projelerinin planlanması,
  • Açılış döneminde havayolu şirketlerine belirli bir süre için havalimanı vergilerinde kısmi veya tam muafiyet sağlanması ve bu avantajın bilet fiyatlarına yansıtılması,
  • Doğrudan uçuşların yanı sıra Ankara gibi merkezler üzerinden küçük uçaklarla gerçekleştirilecek besleyici (feeder) hat modelinin değerlendirilmesi,
  • Kış şartlarında Erzincan ve Trabzon havalimanlarına alternatif meydan olma potansiyelinden yararlanılması,
  • Kelkit fasulyesi, pestil ve köme gibi yöresel ve coğrafi işaretli ürünlerin farklı pazarlara daha hızlı ulaştırılmasının desteklenmesi.

Dr. Serdar Okan, havalimanının hizmete açılmasının ardından uçuş ağının geliştirilmesi ve yolcu talebinin artırılması için teşvik mekanizmalarının önemine dikkat çekti. Okan, açılış döneminde havayolu şirketlerine belirli süreyle vergi muafiyeti sağlanmasının yeni hatların açılmasını kolaylaştırabileceğini, Ankara gibi merkezlerden küçük uçaklarla gerçekleştirilecek besleyici uçuşların da uzun vadede daha fazla güzergâha ulaşılmasına imkân tanıyabileceğini ifade etti.

Öğr. Gör. Alperen Ağaç ise havalimanının bölgenin tanıtımına sağlayacağı katkıya değinerek şu değerlendirmede bulundu:

“Havalimanı yalnızca bir ulaşım altyapısı değil, bölgenin tanıtım ve iletişim kapısıdır. Kelkit fasulyesinden pestile, Baksı Müzesi’nden Aydıntepe Yeraltı Şehri’ne, Santa Harabeleri’nden Karaca Mağarası’na kadar sahip olduğumuz değerlerin ülke geneline ulaşması için bu kapıyı güçlü bir iletişim diliyle birlikte açmalıyız.”

Araştırmanın Bilimsel Künyesi

Dr. Serdar Okan ve Öğr. Gör. Alperen Ağaç tarafından hazırlanan çalışma, dönemin Kelkit Ticaret Odası Başkanı Mustafa Servet Daltaban’ın veri toplama sürecindeki destekleriyle gerçekleştirildi. Araştırma, Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulunun 30 Mayıs 2024 tarihli ve 2024/5 sayılı onayı doğrultusunda yürütüldü.

Araştırmaya katılanların yüzde 79,6’sını erkekler, yüzde 20,4’ünü kadınlar oluşturdu. Katılımcıların yüzde 40,3’ü 25-40, yüzde 34’ü ise 41-65 yaş aralığında yer aldı. Araştırmacılar, elde edilen sonuçların havalimanının hizmete açılması öncesinde bölgesel talep ve beklentilerin değerlendirilmesi açısından önemli bir ön fizibilite verisi sunduğunu, daha geniş örneklemlerle yeni çalışmaların yürütülebileceğini belirtiyor.

Akademisyenlerimiz Hakkında

Dr. Serdar Okan

Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu Ulaştırma Hizmetleri Bölümü’nde görev yapan Dr. Serdar Okan, Anadolu Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksekokulu mezunudur. 2009 yılında Antalya Havalimanı’nda başladığı sektör deneyiminin ardından 2017 yılında akademik kariyerine yönelen Okan, doktorasını Avrasya Üniversitesi Lisansüstü Eğitimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Akademik çalışma alanları arasında sivil havacılık, havalimanı işletmeciliği ve ulaştırma yer almaktadır.

Öğr. Gör. Alperen Ağaç

Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu Ulaştırma Hizmetleri Bölümü’nde görev yapan Öğr. Gör. Alperen Ağaç, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Bölümü’nde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Halkbank Genel Müdürlüğü ve Türk Hava Yolları Genel Müdürlüğü’nde insan kaynakları alanında deneyim kazanan Ağaç, doktora çalışmalarını Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Halkla İlişkiler Anabilim Dalı’nda sürdürmektedir. Akademik çalışma alanları arasında halkla ilişkiler, bölgesel ve kurumsal iletişim, toplumsal algı araştırmaları ve siyasal iletişim bulunmaktadır.

Kitap Künyesi

Okan, S. ve Ağaç, A. (2024). Gümüşhane-Bayburt Havalimanı İnşasında Toplumsal Algılar, Talepler ve Potansiyel Etkilerinin Değerlendirilmesi ve Bir İsim Önerisi. Gümüşhane. (Kelkit Ticaret Odası katkılarıyla).